maandag 12 november 2018

Onafhankelijkheidsdag in Polen: Autonoom Verzet in Warschau!


Afgelopen zondag vierde de Poolse natie honderd jaar onafhankelijkheid. Vanaf 2007 wordt deze historische gebeurtenis jaarlijks herdacht met een onafhankelijkheidsmars (Marsz Niepodległości) door de Poolse hoofdstad Warschau. Deze viering van het Poolse nationalisme trekt vele tienduizenden deelnemers uit alle lagen van de Poolse bevolking. Sinds 2017 formeren autonome nationalisten een Zwart Blok op deze mars, om daarmee een revolutionair-nationalistisch geluid uit te dragen. Reden genoeg voor een Nederlandse ACN/AKN-delegatie om naar Warschau te reizen en hier aan deel te nemen. 


Honderd jaar onafhankelijkheid 

De Poolse geschiedenis begon met de komst van Slavische volkeren die zich in de 6e en 7e eeuw vestigden in het gebied. In de 10de eeuw vormde daar een koninkrijk, dat vanaf 1569 als het Pools-Litouws Gemenebest bekend zou komen te staan. Het Pools-Litouws Gemenebest kende een turbulente geschiedenis. Vanaf begin 17e eeuw verkeerde het in een reeks conflicten en oorlogen, waarbij delen van het land geannexeerd werden door Pruisen, Rusland en Oostenrijk; de Eerste Poolse Deling.

De Tweede Poolse Deling vond plaats na de Russisch-Poolse oorlog van 1792. De laatste verdeling van Polen vond plaats na een opstand tegen de Pruisische en Russische indringers. Deze opstand kwam ten einde met de slag van Maciejowice (1794). Wat nog restte van het oude Gemenebest werd verdeeld onder Rusland, Pruisen en Oostenrijk in 1795.

Het zou maar liefst 123 jaar duren voordat Polen na de Eerste Wereldoorlog (1918) weer een onafhankelijke natie zou worden.


Józef Piłsudski wordt op 10 november 1918 vrijgelaten uit Duits gevangenschap in Magdeburg en helpt de Tweede Poolse Republiek te stichtten.



Repressie

Dit jaar begon de onafhankelijkheidsmars niet zonder problemen. Een golf van repressie teisterde de organisatie van de mars. Allereerst leek het er op dat de mars verboden zou worden door de liberale Burgemeester van Warschau: Hanna Gronkiewicz-Waltz. Na dit verbod kondigde de rechts-conservatieve regering van de 'Recht en Rechtvaardigheid' partij (PiS) een 'alternatieve onafhankelijkheidsmars' aan. Deze officiële - door de Poolse staat georganiseerde - mars zou geleid gaan worden door president Andrzej Duda. Bij deze officiële mars zouden de radicalere nationalistische geluiden van de organisaties (zoals Obóz Narodowo-Radykalny (ONR) en Młodzież Wszechpolska) die de onafhankelijkheidsmars begonnen waren, niet langer getolereerd worden.


Andrzej Duda van de rechts-conservatieve PiS ontvangt EU gezant Donald Tusk 


Op donderdag sneuvelde het verbod van Gronkiewicz-Waltz echter bij de rechtbank van Warschau. Omdat er nu gevreesd moest worden voor ongeregeldheden tussen de officiële en de nationalistische mars werd er door de regering naar een oplossing gezocht. Op zaterdag sloot de Poolse regering en een van de belangrijkste organiserende partijen - Obóz Narodowo-Radykalny (ONR) onder leiding van Robert Bąkiewicz en Robert Winnicki, een schaamteloze deal om gezamenlijk de mars te organiseren. Dit onder de voorwaarde dat radicalere en revolutionaire nationalisten van de mars geweerd zouden worden!


Robert Bąkiewicz en Robert Winnicki van de Obóz Narodowo-Radykalny (ONR)


Samen met het verraad begon de Poolse regering een campagne van hevige repressie tegen Poolse nationalisten - vooral tegen de organisatoren van het autonome Zwart Blok. Hierbij werd 'anti-terrorisme' wetgeving ingezet om op basis van vage verdachtmakingen meer dan honderd Poolse nationalisten door speciale terreureenheden te laten arresteren en hun huizen te doorzoeken.

Intimidaties door de smeris en de geheime dienst waren aan de orde van de dag. Websites werden op zwart gezet en verschillende buitenlandse delegaties van nationalistische bewegingen werden aan de Poolse grens terug gestuurd. Twee nationalistische congressen en een concert in Warschau werden eveneens op last van de smeris afgelast. Deze konden echter op geheime locaties alsnog doorgang vinden, maar de organisatoren werden na afloop gearresteerd.

Ook hier weer lijken de lessen uit het verleden nog steeds relevant zijn: de revolutionaire voorhoede wordt door de rest van de nationale beweging verraden en afgeserveerd d.m.v. een smerige deal met de reactie (in dit geval vertegenwoordigt door de PiS-regering) te sluiten.


Speciale Anti-Terreur Eenheden van de 'Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego' (ABW) arresteren nationalistische activisten



De onafhankelijkheidsmars

Meer dan 200.000 deelnemers verzamelden zich afgelopen zondag in Warschau. Ondanks de golf van repressie die de Poolse staat tegen revolutionaire nationalisten ontketend had, verzamelden honderden autonome nationalisten zich in het centrum van Warschau om daar een Zwart Blok te vormen. Ondanks de strenge grenscontroles waren er delegaties uit Nederland, Rusland, Griekenland, Spanje en zelfs Malta aanwezig. Opvallend was ook het grote aandeel vrouwelijke deelnemers.




Hoewel het Zwart Blok honderden deelnemers had, in tegenstelling tot de duizenden van het jaar ervoor, mag dit gezien de vele obstakels nog steeds een groot succes heten! Met hun voorkomen, hun symbolisme, hun pyrotechniek en hun radicale slagzinnen onderscheidde het Zwart Blok zich binnen de onafhankelijkheidsmars van de reactionairen. Ondanks de gevaren van repressie en politieke vervolging gingen ze de straten op om te strijden voor hun idealen. Het Zwart Blok vertegenwoordigde dan ook het geluid van de nationale revolutie!




Met deze actie maakten de Poolse autonome nationalisten een vuist tegen de repressie van de reactionaire PiS. Een systeempartij die de honderdjarige onafhankelijkheid van de Poolse natie wilde kapen voor eigen gewin. Ze verzetten zich tegen de opportunistische en verraderlijke weg die de organiserende partijen (o.a. Obóz Narodowo-Radykalny (ONS) en Młodzież Wszechpolska) voorts ingezet hebben. 




Ondanks al deze repressie, de verboden en het verraad hield het Zwart Blok gedurende een groot gedeelte van de dag stand. In de avond werden de spandoeken en vlaggen opgeruimd en loste het Blok op in de massale menigte in de straten van Warschau. Hier werd wederom bewezen: Verzet laat zich niet verbieden! 




Ten slotte: dank aan de organiserende Poolse kameraden voor hun moed en gastvrijheid!

zondag 11 november 2018

Polen: Verzet laat zich niet verbieden!


Ondanks hevige repressie door de Poolse PiS-regering en het verraad van de organisatoren van de Poolse onafhankelijkheidsmars (Marsz Niepodległości), neemt het Zwart Blok dit jaar toch deel aan de mars om een radicaal en revolutionair tegengeluid te laten horen! Verzet laat zich niet verbieden!




Een uitgebreid verslag en analyse over de gebeurtenissen in Polen de afgelopen week volgt binnenkort op deze site... 








vrijdag 26 oktober 2018

De Grote Mars van Terugkeer in Gaza: Zes Maanden later, de Strijd gaat door!


Vrijdag 19 oktober markeerde de 30ste wekelijkse bijeenkomst van duizenden Palestijnse activisten bij de grens van Gaza.

Met katapults en stenen verdedigen Palestijnse activisten zich tegen het zionistisch geweld 


Deze vreedzame protesten, die ondertussen al zes maanden duren, vormden en vormen geen veiligheidsrisico voor de zionistische militairen die zich achter prikkeldraad, pantserwagens en zandzakken opgesteld hebben. Zij zouden de demonstranten verdreven kunnen hebben met niet-dodelijke middelen zoals traangas; in plaats daarvan gebruikten zij scherpe munitie, waarmee zij meer dan 200 vreedzame demonstranten vermoorden en nog eens 10.000 vreedzame demonstranten verwonden. 

Velen werden in hun benen geschoten met illegale dumdum munitie, met vele handicaps en amputaties onder demonstranten als gevolg. Het hoge aantal slachtoffers was een grote uitdaging voor de medische teams, die toch al tekorten hadden als gevolg van de decennia lange blokkade door de zionistische entiteit. 

Zionisten gebruiken Dum Dum munitie tegen ongewapende Palestijnse demonstranten 
- een flagrante schending van het internationale oorlogsrecht 


Ondanks de bloederige repressie lijkt er voorlopig nog geen einde te komen aan de Grote Mars van Terugkeer. Afgelopen vrijdag verzamelden wederom duizenden demonstranten op de vijf kampementen. Zionistische soldaten vermoorden zeven van hen. Ook worden de demonstraties niet alleen meer op vrijdag gehouden, maar nu ook op maandagen en woensdagen tot diep in de nacht. De protesten breiden zich ook buiten de kampen uit, zoals recent nog bij de grensovergang van Beit Hanoun.

Ieder nieuw slachtoffer van de zionistische bezetter slaat een diepere wond. Elke martelaar die door zionistische soldaten is vermoord laat een leegte achter in de levens van hun nabestaanden. Dertig weken van de Grote Mars van Terugkeer laten de wereld zien dat het Palestijnse volk, ondanks de grote tol die ze betaalt, sterk gemotiveerd is om de protesten tegen de bezetting door te zetten. 

De Palestijnen in de Gazastrook hebben maar twee opties. Of ze gaan langzaam dood als gevolg van de zionistische belegering, de ineenstorting van medische voorzieningen, beperkingen van beweging, salarisverlagingen en economische crisis. Of ze sneuvelen trots als martelaar, zodat de wereld hun schreeuw om rechtvaardigheid hoort. Het Palestijnse volk eist terugkeer naar hun land en eist als een vrij volk in vrijheid en waardigheid te kunnen leven.

Tijdens de Marsen van Terugkeer worden banden in brand gestoken; de rook dient als dekking voor zionistische sluipschutters


Meer dan 2/3 van de bevolking op de Gazastrook bestaat uit vluchtelingen die met bruut geweld door de zionisten uit hun huizen en van hun land zijn verdreven tijdens de Nakhba van 1948. Resolutie 194 van de VN stelt dat zij het recht hebben om terug te keren naar hun land en deze protesten zouden dan ook moeten worden beschermd door deze lang bestaande internationale resolutie. De belangrijkste eis van de demonstranten is dan ook het implementeren van het internationaal volkenrecht. 

Sinds de Grote Mars van terugkeer begon hebben de deelnemende Palestijnse fracties zich een tactisch doel gesteld: het doorbreken van de onrechtvaardige belegering door de zionisten. De zionistische entiteit die internationale straffeloosheid geniet, erkent niet de legitieme rechten van de Palestijnen onder het volkenrecht. Dat is het fundamentele probleem, dat de zionisten dit niet willen erkennen. In plaats daarvan zetten ze hun strategie van terreur voort door buitensporig geweld tegen vreedzame demonstranten, wiens enige misdaad een oproep is om hun ontheemding en de zionistische tirannie te beëindigen, te gebruiken en hen te vermoorden. 


Een martelaar wordt ten ruste gelegd...


De dodelijke reactie van de zionisten heeft het Palestijnse leed verergerd. Sinds de beweging op 30 maart begon, hebben Palestijnse moeders in eindeloze rouw geleefd. De afgeslachte demonstranten hielden van het leven en lieten dit zien door op de muren van hun reusachtige gevangenis te bonken. Deze martelaars weigerden in vernedering en onderdrukking te leven, maar kozen er voor om met eer te sterven in het gezicht van zionistische bezetting en ontmenselijking. 


Het Palestijnse volk zal overwinnen! 





zaterdag 22 september 2018

Piraeus, Griekenland: Overwinning voor de Havenarbeiders van COSCO!


Honderden arbeiders in de haven van Piraeus, werkzaam bij de scheepsgigant COSCO (voluit: China Ocean Shipping Company - waarvan de Chinese staat de eigenaar is), voerden eind mei en begin juni een belangrijke stakingsactie tegen de abominabele arbeidsomstandigheden, die er bij de containerterminals heersen. Op 30 mei jl. legden de arbeiders in geheel Griekenland het werk neer in een landelijke 24 uurs-staking tegen het jongste pakket aan bezuinigingsmaatregelen, opgelegd door de EU en geïmplementeerd door de Syriza/ANEL-regering. 



Haven van Piraeus in Griekenland


Onder hen ook de havenarbeiders van COSCO, geleid door hun vakbond ENEDEP, die de dreigementen van de kant van de COSCO-directie om hen allen te laten arresteren, in geval van deelname aan de staking, trotseerden. De arbeiders verlengden hun actie vervolgens met nog eens 48 uur om daarmee hun eisen voor full-time en stabiel werk, verhoging van de ploegensterkte, collectieve onderhandelingen en maatregelen ter verbetering van de arbeidsveiligheid evenals een verhoging van de abominabel lage lonen kracht bij te zetten. De hoogst gevaarlijke arbeidsomstandigheden in de haven hebben al tot vele ongelukken geleid en vorig jaar nog het leven geëist van een collega.

Een stakingsmeeting tegenover de poort van COSCO werd massaal versterkt door duizenden sympathiserende arbeiders van andere bedrijven, waaronder ook havenarbeiders, georganiseerd in een andere vakbond, die het werk voor 48 uur hadden neergelegd. Deze arbeiders, aangesloten bij de Dockers Union – Port of Piraeus, waren al eerder geconfronteerd met een verlaging van hun eigen lonen en streden eveneens voor het recht op collectieve onderhandelingen. De meeting werd gesteund door de vakbonden van het zeevarend personeel en het Centrum van Arbeid van Piraeus, gedomineerd door de PAME, de vakcentrale gelieerd aan de KKE (communisten). Gezamenlijke stakingsposten slaagden er met succes in om COSCO volledig plat te leggen – voor de eerste keer in de bijna negen jaar dat deze in Piraeus operationeel is. Pogingen van de kant van de directie om de staking te breken met behulp van onderkruipers en fascisten alsmede via het gerecht konden worden teruggeslagen.

Op een massaal bezochte algemene vergadering van de bond op 1 juni werd besloten om de staking tot nader order op te schorten, maar vijf dagen later legden de COSCO-arbeiders opnieuw alles plat. Tot dus ver hebben de arbeiders slechts een concrete toezegging afgedwongen – namelijk dat hun banen worden toegevoegd aan de van overheidswege vastgelegde categorie van ,,zware en ongezonde beroepen”, wat hen het recht geeft op bepaalde pensioenvoordelen. De bond kondigde aan dat er verdere werkonderbrekingen zouden volgen, indien COSCO niet akkoord zou gaan met nadere onderhandelingen. Desalniettemin werden de acties toch opgeschort, nadat de bond op 11 juli jl. bekendmaakte dat er een ,,mondelinge overeenkomst” zou zijn bereikt, welke – zo werd althans gesteld – tegemoet zou komen aan de eisen van de arbeiders voor full-time werk en beter bemande ploegen.


Dockers staken in de Havens


De strijd van de COSCO-arbeiders heeft nogal wat losgemaakt in de gehele maritieme sector in Griekenland, welke aldaar in economisch opzicht van doorslaggevend belang is. Een succesvolle uitkomst van deze strijd zou een belangrijke impuls kunnen zijn voor de gehele Griekse arbeidersklasse, die weliswaar zware klappen heeft moeten incasseren door tien jaar van woeste kapitalistische bezuiniging, maar waarvan het moreel nog altijd ongebroken is. Bovendien zou een dergelijke uitkomst ook een inspiratie kunnen zijn voor de arbeiders elders in Europa, die zich eveneens geconfronteerd zien met aanvallen op hun eigen banen en levensstandaard.

De regerende Syriza-partij beklaagde zich in haar commentaar op de staking erover dat de problemen waarmee de dockers werden geconfronteerd het resultaat waren van het feit dat COSCO "exclusief via onderaannemers opereert en dusdoende haar winsten maximaliseert, terwijl ze op hetzelfde ogenblik haar verantwoordelijkheden als werkgever ontwijkt" (Kathimerini, 2 juni jl.). Dit nu is pure huichelarij van de kant van Syriza, die – niettegenstaande haar 'radicaal linkse' etiket – een bourgeois-partij is. In 2015 legde Syriza de overweldigende 'Nee'-stem in het referendum inzake de EU-bezuinigingsdictaten naast zich neer. Vandaag de dag gaat ze door met het mes erin te zetten uit naam van de Frankfurter bankiers en de Griekse scheepsmagnaten.

Dockers bij COSCO worden inderdaad grotendeels ingehuurd via agentschappen op basis van zogeheten ,,flexibele” contracten op het niveau van hongerlonen, die noch stabiel werk noch basisarbeidsrechten garanderen. Arbeiders klagen over het gebrek aan echte opleiding en over het klimaat van intimidatie dat in de haven heerst – met knokploegachtige figuren die worden ingehuurd om discipline af te dwingen. Het is van essentieel belang dat de bonden strijd voeren om de parasitaire onderaannemers uit de haven te jagen alsmede om ALLE arbeiders op een full-time basis met fatsoenlijke lonen en dito arbeidsvoorwaarden aan te nemen – met onmiddellijke ingang.


Manifestatie tegen de privatisering van de Havens


COSCO is operationeel op de pieren II en III van de goederenhaven van Piraeus sinds oktober 2009. In 2016 verkocht de Syriza-regering 67% van het staatsaandeel in de haven van Piraeus aan COSCO. Terecht waren de havenarbeiders destijds gekant tegen de privatisering, want zij begrepen toen al dat de uitverkoop gepaard zou gaan met aanvallen op hun lonen, arbeidsvoorwaarden en vakbondsrechten. De schandalige behandeling door COSCO van haar arbeidskrachten in Piraeus omvatten 12-uurs shiften voor een hongerloon, vaak zelfs zonder recht op een schaft van 30 minuten. Tegelijkertijd zijn er andere arbeiders, die niet genoeg werk hebben.

De weerzinwekkende omstandigheden, waarmee de COSCO-dockers en de andere arbeiders in Griekenland zich zien geconfronteerd, zijn een direct resultaat van de bezuinigingsmaatregelen, met inbegrip van de privatisering van de havens en van andere infrastructuur, welke werden opgelegd door de EU en het IMF in ruil voor een ,,bailout" van Griekenland. In werkelijkheid was de ,,bailout" bedoeld voor de Duitse en Franse banken die de schuld hielden, terwijl de werkende bevolking werd gedwongen te betalen. De Verelendung en pauperisering van de Griekse arbeiders is een extreme variant van hetgeen tegenwoordig gebeurt met alle arbeiders over geheel Europa op het moment dat de EU-bazen pogen om de uitbuiting van hun loonslaven te intensiveren. In een artikel in het Amerikaanse blad The Nation (dd. 1 juni jl.), getiteld 'How Greece’s Busiest Port Reveals the Perils of Privatisation', wordt een docker geciteerd, die stelt: "We weten dat wij hier in Griekenland onderdeel zijn van een bijzonder hardvochtig neoliberaal experiment, maar dit is echt pas het begin. Vandaag Griekenland, morgen Europa. Het gehele arbeidssysteem tendeert naar meer flexibele systemen van werk". 

De EU is het instrument, waarmee de kapitalistische machten in Europa – met het BRD-imperialisme als stuwende kracht – proberen om de lonen en arbeidsvoorwaarden van de arbeiders, met inbegrip van die van de sterkere economieën, zoals Duitsland zelf, om te ploegen. Havenarbeiders in Europa zagen zich al genoodzaakt om dergelijke aanvallen af te slaan, zoals de tegen de bonden gerichte EU-‘Port Packages'. In januari 2006 legde een grimmige stakingsactie tegen Port Package III de Hamburgse haven plat, gevolgd door tal van acties elders in Europa. Vorig jaar staakten de dockers in Spanje tegen het opleggen van EU-regulering inzake 'free enterprise' ('vrij ondernemerschap'), d.w.z. vrij van vakbonden. Het EU-consortium heeft de zwakke landen in Europa, zoals Griekenland, Spanje en Portugal, verwoest. Tegelijkertijd dient het als handelsblok tegenover het rivaliserende US-Amerikaanse en Japanse imperialisme.


Containerschip van Cosco op weg naar open Zee

woensdag 12 september 2018

Over het Financierkapitaal: Renteverhogingen en de crisis in Turkije




I

Er lijkt geen einde te komen aan de toenemende spanningen tussen Turkije en haar NAVO-bondgenoten. Zeker de relatie tussen Ankara en Washington is nog nooit zo slecht geweest. Eens gold Turkije nog als de seculiere opvolger van het Ottomaans rijk, dat zich als vazal van het Westen bij de Europese Unie aan wilde sluiten. Echter, sinds Erdogan vanaf 2003 ging regeren als premier, en later president, verschoof zijn politieke koers van een 'gematigde islamitische democratie’ naar zijn hedendaagse politieke islam (Moslimbroeders) in combinatie met Pan-Turkisme (al dan niet onder druk van de coalitiepartij MHP [Grijze Wolven]) en een Oosterse oriëntering (al in 2013 benadrukte hij dat ,,onze normen en waarden meer gemeen hebben met die van de lidstaten van de SCO [Shanghai Cooperation Organisation]”).

Sinds de Arabische lente van 2011 begon Turkije steeds meer een onafhankelijke koers te varen. Deel hiervan was het promoten van het bovengenoemde 'Turkse model', als de regeringsvorm voor de regionale staten waar regimes omver geworpen werden (zoals Tunesië en Libië). Samen met bondgenoot Qatar ondersteunde Turkije in 2012 de nieuwe Egyptische president Morsi, leider van de Moslimbroeders. De staatsgreep een jaar later tegen Morsi door generaal Abdul Fatah al-Sisi (die in het “geheim” tot op heden een samen met Israël opererende militaire dictatuur heeft gevestigd) werd streng veroordeeld door Erdogan. Deze zag de omverwerping van Morsi als een overwinning voor zijn concurrenten in Washington, Tel Aviv en zijn Arabische rivalen in de Golfstaten.

Turkije is tevens al een lange tijd verwikkeld in een strijd om de Syrische president Bashar al-Assad af te zetten. Zich zelf ziende als de beschermheer van de soennieten, steunt Erdogan de Syrische rebellen tegen het alawietische Assad-regime. Na de befaamde operatie Olijftak dit jaar, welke de militaire intrekking in het Koerdische gebied Afrin in Syrië betrof, tracht Turkije op zijn veroverde grondgebieden een nieuw “nationaal leger” op te bouwen. Dit nieuwe Syrische (lees buitenlandse) rebellen leger onder Turks commando moet alle splintergroepen onder één gezag, vlag en uniform brengen tegen Assad, tegen Islamitische Staat-milities en tegen de Koerdische PKK/YPG (wat voor Turkije één en het zelfde is). Zeker de aanval op de laatste groep zet kwaad bloed in het Westen, aangezien de Syrische Koerden (en tevens de Iraaks-Koerdische Peshmerga) als bondgenoot (of proxy, hoe je het noemen wilt) geldt van de VS.

Daarentegen heeft Turkije momenteel de relatie met Rusland weten te normaliseren (dit sinds de crisis als gevolg van het neerhalen van een Russische straaljager in 2015). Dit heeft geresulteerd in een strategisch bondgenootschap. Het Turkse besluit om Russische S-400 luchtafweersystemen te kopen betekende een grote breuk met haar NAVO-bondgenoten. In een reactie weigerde Washington Turkije twee F-35 straaljagers (en andere Amerikaanse wapentuig) te verkopen.


Turkse troepen trekken Afrin (Koerdisch gebied in Noord-Syrië) binnen


II

Bovenstaande zijn een paar (zéér) beknopte samenvattingen van enkele belangrijke Turkse politieke gebeurtenissen van de afgelopen jaren die grote invloed hadden op de Westerse politiek. De belangrijkste is echter de huidige economische crisis in Turkije: na de grote crisis van het kapitalisme in 2008, hebben de banken zoals de Wereldbank, de Federal Reserve (de fed) en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) de rentes op leningen constant laag gehouden. Zo konden zwakkere en opkomende economieën goedkoop geld lenen, dat aan de dollar gekoppeld is. Echter, nu de FED de rente op dergelijke leningen steeds meer verhoogt, raken deze economisch zwakkere landen in de problemen. Immers: wanneer de dollar weer sterker wordt, is het steeds moeilijker die schuld af te lossen. Eind april en begin mei dit jaar verloor de Argentijnse peso meer dan 10% van zijn waarde ten opzichte van de dollar. De Poolse zloty daalde toen ongeveer 3%. Toen ook al daalde de Turkse lira met 5% (de Turkse centrale bank verhoogde toen de rente om daarmee tevergeefs de lira te proberen te stabiliseren). Immers: kapitaal vloeit naar de meest rendabele plekken. Eerst waren dat de door lagere rente opkomende groeimarkten buiten de Westerse wereld, maar nu de rente begint te stijgen keert het kapitaal zich weer terug naar de dollar, de onbetwiste wereldmunt.

Westerse media beweerde dan wel voorheen dat Erdogan zelf de eigen economie oververhitte door roekeloos geld uit te geven voor bouwprojecten en financiële cadeautjes voor zijn achterban, maar dit bleek dus niet de hoofdoorzaak van de haperende Turkse economie. De recente rel omtrent de gevangenschap van de Amerikaanse dominee Andrew Brunson in Turkije (die begin jaren '90 naar het Turkse Izmir verhuisde en diverse Presbyteriaanse kerken oprichtte [= Schots protestantisme dat rond 1560 het Koninklijke gezag verwierp ten einde eigen leiders te kunnen verkiezen]), heeft Turkije zware importheffingen opgeleverd dankzij de regering-Trump. Sinds eind 2016 zit Brunson vast wegens aanklachten van spionage en terrorisme omdat hij banden zou onderhouden met de Gülen-beweging. Hij zou deel uitmaken van een netwerk van christelijke missionarissen gesteund door de CIA die proberen leden van de PKK te bekeren tot het christendom om zo Turkije te ondermijnen. Wat de waarheid ook moge zijn, de enige reden dat Washington sancties tegen Turkije onderneemt voor deze dominee, is omdat vicepresident Mike Pence behoort tot dezelfde evangelische kerkfamilie als Brunson. De regering-Trump probeert zo de evangelische kiezer voor zich te winnen voor de komende Congresverkiezingen in november.


Andrew Brunson wordt afgevoerd door twee agenten in burger


Al met al, deze diplomatieke rel mondde uit in financiële sancties tegen twee Turkse ministers en de verdubbeling van tarieven op de import van Turkse staal- en aluminiumproducten. Dit leidde tot een nog grote devaluatie van de Turkse lira en de Turkse economische crisis, welke zich al lang niet meer tot de Turkse grenzen beperkt. Toen de lira bleef kelderen, raakten burgerlijke economen en markten in paniek dat Franse, Spaanse en Italiaanse banken met aanzienlijke investeringen in Turkije daarmee ernstig gevaar zouden lopen. Een kettingreactie zou zo door Europa kunnen lopen. Een dergelijke valuta-crisis zou populistische regeringen zoals die nu in Italië heersen, kunnen doen overwegen daadwerkelijk uit de EU te stappen (á la Brexit). Trump – 'de sloper van de huidige wereldorde' – kreeg direct weer alle schuld van deze doemscenario’s, immers, Trump zou ook bewust inspelen op een Brexit. Waarom dan ook niet een Italiaanse Exit...

In een reactie op de Amerikaanse sancties ondertekende Erdogan een wet om de tarieven op Amerikaanse importproducten zoals alcohol, auto's, cosmetica, kolen, rijst, en tabak omhoog te gooien. Hij sprak zich uit tegen de buitenlandse investeerders (,,de economische terroristen") en hij is bereid de 'economische oorlog' aan te gaan. Ook werd er een boycot aangekondigd op Amerikaanse elektronica, waarop duizenden Turken hun IPhones en andere producten kapot sloegen. Ook leuzen als ,,Jullie hebben de dollar, maar wij hebben God!”, deden het goed bij Erdogans conservatieve achterban (= in de marge gedrukte islamitische kiezers). Echter, achter zijn theologische retoriek gaat wel degelijke een onderbouwde economische theorie schuil: die over de 'renteslavernij' (om het maar even 'controversieel' te noemen).

In de islam geldt het verbod op ribâ; het verbod op (woeker)renteheffing. Deze ‘goddelijke wet' sloeg op het feodale tijdperk, daar het de eerlijke handel in de weg stond (de daadwerkelijke waarde van een waar) en de schulden van individuen alleen maar bleven opstapelen. Doortrekkend naar de moderniteit zijn islamitische geleerden het eens dat ribâ ook vandaag de dag nog naties in torenhoge schulden laat steken wat alleen maar leidt tot recessies en werkloosheid. Liever dan geld te investeren in bouwprojecten en de (islamitische) gemeenschap zelf, verkiezen kapitaalkrachtigen hun geld uit te lenen tegen een teruggave van hoge rentes om zo hun geld meer en meer te verhogen ten koste van de (islamitische) gemeenschap. Aldus hier een islamitisch geleerde.

Dit doet de kenners denken aan de theorie van de Zinsknechtschaft van de NSDAP-econoom Gottfried Feder in de jaren '20. Feder zal vast geen Koran-kenner geweest zijn, maar ook hij zag de economische crisis van naties in de geldcirculatie. In de stelling tegen deze renteslavernij wordt er enerzijds onderscheid gemaakt tussen inkomen afkomstig uit fysieke en geestelijke arbeid en anderzijds inkomen afkomstig uit arbeidsloze “inspanning” en dus speculatie en woeker. Deze laatste is het idee dat geld “werkt"; dat mensen die genoeg geld bezitten, dat geld voor hen kunnen laten “werken” (dit door kredietverlening, renteheffing, speculatie, beurzenmanipulatie etc.). Zo produceert dus de arbeidersklasse de waren, levert de fabriekseigenaar het materiaal en alle aspecten erom heen voor op de markt, maar zijn beiden ondertussen slachtoffer opdat “hun" fabriek op papier nog steeds óf in handen van schuldeisers is. Of omdat de fabriekseigenaar leningen moest afsluiten om zijn fabriek en grondstoffen te kunnen bekostiging en dus met zijn winst alleen maar rente aan het aflossen is (i.p.v. de daadwerkelijke schulden), óf is zijn fabriek in handen van aandeelhouders. Rente (of ook wel leenkapitaal genoemd) is dus geld dat uit geld 'voortkomt' zonder dat daarvoor ook maar één product gefabriceerd is om te kunnen consumeren. Productief kapitaal versus parasitair kapitaal.

Erdogan is op zijn beurt natuurlijk niet geïnspireerd door Nazi-economen, maar ondanks dat hij als vroom moslim ribâ verwerpt, heeft zijn afkeer van rente toch wel degelijke een materialistische (aardse) opvatting. Namelijk dat van het neo-fisherisme. Erdogan is nog altijd een fel tegenstander van renteverhoging door de Turkse centrale bank (evenals Trump dat óók tegen renteverhogingen is door ”zijn" fed, als reactie op de Amerikaanse inflatie van 2,9% [iets dat hoogst ongebruikelijk is, dat een zittende president zich met het onafhankelijke monetair beleid bemoeit!]). De iets te veel door het Westen beïnvloede schoonzoon van Erdogan, Albayrak (minister van Financiën), is overigens niet tegen renteverhogingen. Deze zei dat in een reactie op de recente val van de Turkse lira bezuinigen toe en beloofde niet de markten lastig vallen d.m.v. het geldverkeer aan banden te leggen (allemaal handelen die niet afwijken van de vorige pro-IMF minister van Financiën). In het verleden heeft Albayrak zich ook herhaaldelijk sterk gemaakt voor de verhoging van de rentestand. Terug naar het neo-fisherisme: hierin wordt gesteld dat niet de centrale banken de inflatie aansturen maar de regeringen. Al stijgt de rente, dan stijgen de rentelasten voor de overheid. In deze stelling is er dan een staat waar de schuldenlast géén invloed heeft op de begroting (zoals dus in Turkije met haar bouwprojecten), waardoor de bevolking dan vreest dat de stijgende rentelasten voor inflatie zorgen opdat ze dan aannemen dat de staat geld moet bijdrukken voor inflatie bestrijding. Dit doet de staat dan echter niet, waardoor de vrees van de bevolking voor inflatie dus ook werkelijkheid wordt. Wanneer werknemers hierop hoger loon gaan eisen, moeten bedrijven dan ook hun prijzen gaan opvoeren, wat dan de betaalbaarheid van de staatsschulden deels moet herstellen. In het neo-fisherisme is de sleutel tot economische stabiliteit dus lage rentes. Bepaalde Westerse economen die deze theorie aanhangen geven Erdogan dus geen ongelijk in zijn redeneringen.


De Duitse 'Nazi-econoom' Gottfried Feder


III

De eerder besproken economische theorieën zijn enerzijds voor burgerlijke economen omstreden, maar tegelijkertijd zoekt diezelfde bourgeoisie óók de problemen van het kapitaal in de geldcirculatie. Hetzij niet persé in de rente maar in het bankwezen zelf. I.t.t. de marxistische crisistheorie van de overproductie van goederen (= ,,de tegenstrijdigheid tussen maatschappelijke productie en kapitalistische toe-eigening verschijnt als tegenstelling tussen de organisatie van de productie in de afzonderlijke fabriek en de anarchie van de productie in de gehele maatschappij” [F. Engels, 'Anti-Dühring']), gaat de burgerij er van uit dat de crisis van het kapitalisme in het geldverkeer steekt en dus niet in het wezen van het kapitalisme zelf: de anarchie van de productiewijze dus. De bourgeoisie stelt dat er een tekort aan geldkapitaal kan ontstaan welk dan faalt om in de economie gepompt te kunnen worden d.m.v. bijv. leningen door banken aan bedrijven. De anarchie van de productiewijze zou dan slechts een resultaat van dit kapitaaltekort zijn.

Dat revolutionaire proletariërs degelijke theorieën als een Zinsknechtschaft of neo-fisherisme als reactionair betitelen mag duidelijk zijn, maar dat neemt niet weg dat iemand als Erdogan wel degelijk gelijk heeft als het bekeken wordt van het oogpunt van een zwakker kapitalistisch(!) land (wat Turkije is!) ten opzichte van een sterk imperialistisch land (wat Amerika is). Het is dan ook Erdogans goed recht (of dat van een land als Venezuela of Rusland) om het geldverkeer binnenin zijn landsgrenzen te reguleren tegenover een agressiever dominant imperialistisch land die zijn markt wil penetreren. De straffe bezuinigingen als gevolg van financiële leningen van het IMF door de Turkse junta in de jaren '80 en na de recente Turkse financiële crisis in 2001, (die heviger was dan de huidige) hebben er voor gezorgd dat Erdogan niet nogmaals de Turkse onafhankelijkheid op het spel wil zetten als hij hulp moet vragen voor de huidige financiële crisis. Terecht stelt hij dan ook dat hij mogelijk andere bondgenoten zal zoeken – in het oosten -, wetend dat hij van het Westen in ieder geval geen gelijkwaardige hulp kan verwachten.


De Turkse president Erdogan spreekt zijn volk toe